-
EERSTE HULP AAN KINDEREN
(1)
Een kind, een kind, een kind is zoveel meer!!
Al jaar en dag wordt het Eerste Hulp-onderwijs in Nederland voor een belangrijk
deel vorm en inhoud gegeven door de instructeurs eerste hulp van het Oranje
Kruis. Hierbij dient vermeld te worden dat deze Eerste Hulp vooral gericht
is op de volwassene.Daarbij is men er altijd vanuit gegaan dat de eerste
hulp zonder meer "geplakt" kon worden op de mens gedurende zijn
gehele leven, van de geboorte tot aan de dood.
Niets is echter minder waar en zo ontstonden de afgelopen jaren enkele
instituten, zoals Opleidingsinstituut Rescue Nederland, die zich erop
gericht hebben de eerste hulp toe te spitsen op specifieke leeftijdscategorieën
zoals het kind van 0-12 jaar.
Een noodzaak hiervoor is toch het gegeven dat er jaarlijks tientallen
kinderen overlijden ten gevolge van ongevallen in de privé-sfeer.
Zo'n half miljoen kinderen worden er per jaar behandeld in ziekenhuizen
aan verkeerstrauma's, verdrinkingen etc. Vooral jongere kinderen in de
leeftijd van 0 tot 4 vormen het merendeel van de slachtoffers. Daarbij
is wetenschappelijk bewezen dat de hulpverlening direct ingezet door leken
(vrijwilligers in het bezit van een Eerste Hulp-diploma) van cruciaal
belang kan zijn voor het verdere verloop en prognose van het herstel van
het slachtoffer.
Rescue Nederland heeft zijn onderwijs gericht op doelgroepen als ouders,
grootouders, professionals in de kinderopvang, basisscholen, gastouderprojecten
e.a.. De docenten van Rescue zijn kinderverpleegkundigen, die een specifieke
opleiding(en) gevolgd hebben, gecombineerd met jarenlange ervaring, in
het verplegen van het kind met zijn ouder(s)/verzorger(s). Vanuit die
kennis en kunde zijn zij in staat gebleken handvatten aan te reiken en
technieken aan te leren hoe te handelen bij ongevallen met kinderen.
Het kind is namelijk geen kleine volwassene, maar een mens die, na het
aanschouwen van het eerste levenslicht, vanuit een totale afhankelijkheid
van anderen zichzelf in 15 tot 20 jaar zowel lichamelijk als geestelijk
ontwikkelt tot volwassenheid. Ook het Centraal bureau Oranje Kruis heeft
zich gerealiseerd dat de Eerste Hulp en het onderwijs daarin anders ingericht
moest worden, en men heeft gekozen voor een modulaire opzet. Eén
van deze modules is de Eerste Hulp aan kinderen. De inhoud van de module
is in nauwe samenwerking met Rescue Nederland, tot stand is gekomen.
Het komende jaar is ervoor uitgetrokken om de instructeurs eerste hulp,
die daarvoor interesse hebben, bij te scholen op dit gebied, waardoor
ze in staat gesteld worden deze module zelfstandig te doceren. De kaders
voor deze bijscholing heeft het Oranje Kruis wel opgesteld; het Oranje
Kruis laat het echter verder aan de markt over deze bijscholing aan te
bieden.
Deze bijscholing is echter verre van een eenvoudige opdracht. Hoewel de
instructeur eerste hulp een grote mate van parate kennis heeft op het
gebied van de Eerste Hulp, is het welhaast een onmogelijke taak hem/haar
in enkele uren bij te scholen in de specifieke aspecten van de eerste
hulp aan kinderen, zoals:
· de benadering van het kind, zowel fysiek als geestelijk, op de
verschillende leeftijden;
· de rol van de ouder(s)/verzorger(s) daarbij;
· de prioriteiten bij het protocollair handelen anders leggen bij
kinderongevallen;
· het kunnen omgaan met en beantwoorden van de zorgen en vragen
van de specifieke doelgroepen aan wie dit onderwijs is gericht.
Een voorbeeld: vader, moeder, Jantje van 4 en Sara van 10 jaar komen op
zaterdagmiddag thuis na een drukke winkeldag in de stad. Sara wil graag
naar haar vriendinnen, maar moet eerst nog meehelpen de auto uitladen.
Vader heeft nog een grote klus in de tuin te doen en is daar eigenlijk
al laat mee. Terwijl Sara samen met moeder de boodschappen uit de auto
haalt, helpt vader Jantje met uitstappen. Zonder goed op te letten gooit
vader de autodeur dicht en Jantje zet het keihard op een gillen: zijn
vinger zit klem!
Moeder ziet wat er gebeurt, valt uit naar vader: "Kijk toch uit je
doppen!" Sara heeft de tegenwoordigheid van geest om snel de deur
open te doen: Jantje kijkt al brullend naar zijn hand, waar van één
van de vingers de top is afgerukt.
Sara wordt lijkbleek als ze ziet wat er aan de hand is. Verdwaasd gaat
ze op de stoep zitten. Je ziet het als buurman allemaal gebeuren, en als
ervaren Eerstehulpverlener weet je hoe je zou moeten handelen. Maar: hoe
stel je een kind van 4 jaar gerust? Wat doe je met Sara? Hoe zorg je dat
de interactie tussen vader en moeder geen storende factor wordt in je
hulpverlening? Wat doe je met de hand van Jantje? Is het nog mogelijk
om de vingertop eraan te laten zetten in het ziekenhuis? Hoe moet je dan
de vingertop bewaren?
Ouders/verzorgers, oppasmoeders, maar ook de medewerkers van kinderdagverblijven
komen regelmatig met voorbeelden van traumatische ervaringen. Zoals je
kindje blauw en slap in de wieg vinden, óf een buurmeisje wat ternauwernood
nog uit de vijver in de tuin gehaald kon worden, óf een peuter
bevangen door de koorts die ineens begint te stuipen.
De instructeur Eerste Hulp aan Kinderen zal op alle vragen een antwoord
moeten kunnen geven. Daarnaast zal hij in staat moeten zijn de cursisten
een dergelijke houding aan te leren dat zij om kunnen gaan met onverwachte
situaties.
De vragen die op je afkomen tijdens een cursus Eerste Hulp aan kinderen
zijn legio. Vaak komen daar ook nog vragen bij als: "Heb ik wel goed
gehandeld?" óf "Had ik niet eerder moeten gaan kijken?"
De instructeur zal de goede handelingen van de cursist daarin weten te
versterken. Ook moet de instructeur in staat zijn de handelingen die beter
uitgevoerd hadden kunnen worden dusdanig een plek te geven dat de betrokken
cursist er ook mee verder kan.
Lesgeven in Eerste Hulp aan kinderen is niet zomaar een lesje afdraaien,
maar kunnen inspelen op meegemaakte situaties en daarin de juiste toon
weten te vinden..
Ook zal de instructeur Eerste Hulp bij kinderen moeten beschikken over
een theoretische achtergrond: wat is er dan zo anders aan kinderen? Welke
specifieke kinderziektes zijn er, waarom kan een kind zo snel erg ziek
worden? Welke signalen kan ik zien om extra alert te kunnen zijn op kindermishandeling?
Waarom mag je geen headtilt uitvoeren als je een baby van 6 maanden gaat
beademen? En Heimlich bij een kindje van 2, hoe doe je dat?
Een leertraject waar een kinderverpleegkundige, die toch frequent in aanraking
komt met ongelukken bij kinderen, enkele jaren over doet. En die leerstof
en ervaring moet nu in enkele uurtjes overgedragen worden.......
Niet voor niets heeft de beroepsvereniging voor Kinderverpleegkundigen
en het patientenplatform Kind en Ziekenhuis een nota geschreven over "het
kind, het kind is zoveel meer…" Beide organisaties hebben een
groot belang in de kwaliteit van Eerste Hulp onderwijs bij Kinderen. Rescue
heeft met beide organisatie nauwe samenwerkingsverbanden evenals met de
Nederlandse Vereniging Kindergeneeskunde.
De kwaliteit van de geboden bijscholing is daarin een bepalende factor.
Het is namelijk niet het aanleren van een kunstje, maar het verwerven
van een kunde. In samenwerking met de Nederlandse Organisatie voor docenten
Eerste Hulp zal Rescue mogelijk ondersteuning kunnen bieden vanuit hun
speciefieke competenties en ervaring uit de afgelopen jaren. Tenslotte
is de doelstelling van NODE ook het nastreven en borgen van de kwaliteit
van het Eerste Hulp onderwijs. En, een kind, een kind is zoveel meer!!
Albert Hendrikse, gespecialiseerd kinderverpleegkundige / stafdocent Rescue
Nederland.en Auteur Module Eerste Hulp aan Kinderen, uitgeverij Eerste
Hulp
Dichtbij/Oranje Kruis
Jos Kaldenhoven, Instructeur eerste hulp Oranje Kruis/docent Rescue Nederland/Intensive
Care verpleegkundige Peditrie.
